စီမံကိန်း အောင်မြင်ဖို့ စိတ်ခံစားမှုဖြစ်တဲ့ ဉာဏ်ရည် (EI) ရဲ့ အရေးပါမှု

            စီမံကိန်း စီမံခန့်ခွဲသူတွေနဲ့ ဝန်ထမ်းတွေအနေနဲ့ ဒီဆောင်းပါးလေးကို ဖတ်ပြီး စီမံကိန်းတွေ အောင်မြင်စေဖို့အတွက် အရေးကြီးဆုံးသော လူမှုဆက်ဆံရေးနဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကဏ္ဍတွေကို ပိုမိုနားလည်နိုင် ကြပါစေလို့ ရည်ရွယ်ပါတယ်။

            စီမံကိန်းတစ်ခု လုပ်ငန်းတစ်ခု အောင်မြင်ဖို့ဆိုတာ စာရွက်ပေါ်က အစီအစဉ်သက်သက် မဟုတ်ပါဘူး။ စီမံကိန်းတစ်ခုကို အချိန်မီပြီး၊ ဘတ်ဂျက်မကျော်ဘဲ၊ သတ်မှတ်အရည်အသွေးနဲ့ ပြီးမြောက်ဖို့ဆိုတာ နည်းပညာ (Technical Skills) တွေ လိုအပ်တာ မှန်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ့ထက် ပိုအရေးကြီးတဲ့အရာကတော့ လူသားချင်း ဆက်ဆံရေး (Human Element) ပါပဲ။ စီမံကိန်းဆိုတာ ယာယီအဖွဲ့တွေနဲ့၊ မတူညီတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ စိတ်ဝင်စားသူတွေ (Stakeholders) အများကြီးနဲ့ လုပ်ရတာဆိုတော့၊ အဓိက အခက်အခဲနဲ့ အန္တရာယ် (Risk) အားလုံးဟာ လူတွေဆီက လာတတ်တာကို သတိထားဖို့လိုပါတယ်။

            ဒီနေရာမှာ "စိတ်ခံစားမှု ဉာဏ်ရည်" (Emotional Intelligence - EI) နဲ့ "ကျင့်ဝတ်သိက္ခာရှိတဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်" (Ethical Practices) တွေက အဓိက အင်ဂျင်လိုပဲ အလုပ်လုပ်ပါတယ်။ ပြောရမယ်ဆိုရင်၊ သူတို့နှစ်ခုဟာ စီမံကိန်း စီမံခန့်ခွဲမှု သီအိုရီ (Project Management Theory) ရဲ့ အခြေခံ သဘောတရားတွေနဲ့ တိုက်ရိုက် ချိတ်ဆက်နေပါတယ်။

            ကျင့်ဝတ် ဆိုတာ မှန်ကန်တဲ့အရာကို လုပ်ဆောင်ဖို့အတွက် လမ်းညွှန်ပေးတဲ့ ကိုယ်ကျင့်တရား စည်းမျဉ်းတွေပါ။ ခက်ခဲတဲ့အခါ၊ ဒါမှမဟုတ် အရှုံးပေါ်မယ့်အခါမှာတောင် မှန်တာကို ရွေးချယ်ဖို့ လိုပါတယ်။စိတ်ခံစားမှု ဉာဏ်ရည် (EI) ကတော့ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ခံစားမှုတွေကို သိရှိထိန်းချုပ်ပြီး၊ သူတစ်ပါးရဲ့ စိတ်ခံစားမှုတွေကို နားလည်စာနာနိုင်တဲ့ စွမ်းရည် (Empathy) ပါ။ဒီနှစ်ခု ဘယ်လိုဆက်စပ်လဲဆိုတာကိုလည်း ပြောပြချင်ပါတယ်။

            နံပါတ်တစ် အနေနဲ့ ကကိုယ့်ကိုယ်ကို သိရှိမှု (Self-Awareness) ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ တန်ဖိုး၊ အားနည်းချက်နဲ့ စိတ်လှုပ်ရှားမှုတွေကို သိမှ၊ ကိုယ့်ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်က ကျင့်ဝတ်နဲ့ ညီ၊ မညီဆိုတာကို မြင်နိုင်မယ်။ ဥပမာ - ဘတ်ဂျက်နဲနဲပဲရှိလို့ အရည်အသွေး ညံ့တာကို ရွေးချယ်ချင်တဲ့ ကိုယ့်စိတ်ကို ကိုယ်တိုင် သိနိုင်မယ်။

            နံပါတ်နှစ် အနေနဲ့ ကကိုယ့်ကိုယ်ကို ထိန်းချုပ်မှု (Self-Management) ဖြစ်ပါတယ်။ စိတ်ဖိစီးမှုတွေ၊ ဒေါသထွက်မှု တွေအောက်မှာ အပြုအမူကို ထိန်းချုပ်ပြီး၊ စီမံကိန်းရဲ့ ရည်မှန်းချက်အတွက် မှန်ကန်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ခံနိုင်ရည်ရှိရှိ ချနိုင်မယ်။

            နံပါတ်သုံး အနေနဲ့ ကလူမှုပတ်ဝန်းကျင်ကို သိရှိမှု (Social Awareness - Empathy) ဖြစ်ပါတယ်။ အဖွဲ့ဝင်တွေ၊ ဒါမှ မဟုတ် စီမံကိန်းမှာ ပါဝင်သူတွေ (Stakeholders) ရဲ့ ခံစားချက်ကို စာနာမှ၊ ကိုယ့်ဆုံးဖြတ်ချက်တွေက သူတို့အပေါ် ဘယ်လို သက်ရောက်မှုရှိမလဲဆိုတဲ့ ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု ကို မြင်နိုင်မယ်။

            နံပါတ် လေး အနေနဲ့ ကဆက်ဆံရေး စီမံခန့်ခွဲမှု (Relationship Management) ဖြစ်ပါတယ်။ ပွင့်လင်းပြီး တရားမျှတတဲ့ ဆက်ဆံရေးမျိုးကို တည်ဆောက်မှ၊ အဖွဲ့ထဲမှာ ယုံကြည်မှု တွေ တဖြည်းဖြည်း ကြီးထွားလာပြီး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တွေ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်မှာပါ။

            ဆက်ပြီးတော့ ဒီ အကြောင်းရာလေးကို Project Management Theory နဲ့ လက်တွေ့ ချိတ်ဆက်ပြီးလည်း တင်ပြချင်ပါတယ်။PMI (Project Management Institute) လို အဖွဲ့အစည်းကြီးတွေက ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ စီမံကိန်း စီမံခန့်ခွဲမှု နည်းစနစ်တွေ (PMBOK® Guide) ကိုကြည့်ရင် ကျင့်ဝတ်နဲ့ EI ဟာ သီအိုရီရဲ့ အဓိက နေရာတွေမှာ ပါဝင်နေတာကို တွေ့ရပါတယ်။

            ပထမဆုံးအနေနဲ့ က တော့ ယုံကြည်မှု (Trust) ကို ငွေကြေးလို သုံးစွဲခြင်း ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ စီမံကိန်းမှာ ပါဝင်တဲ့သူတွေက ကိုယ့်ကို ယုံကြည်မှ အန္တရာယ်ယူပြီး ပူးပေါင်း ကြမှာပါ။ ကိုယ့်ရဲ့ စီမံကိန်းမန်နေဂျာက အမြဲတမ်း ပွင့်လင်းပြီး၊ ကတိတည်တယ်၊ တရားမျှတတယ်ဆိုရင်၊ အဖွဲ့ဝင်တွေဟာ:

            အချက်အလက်ကို မျှဝေခြင်း (Knowledge Sharing): အမှားတွေကို ဖုံးကွယ်မထားဘဲ အစောဆုံး ပြောပြလာပါလိမ့်မယ်။စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဘေးကင်းလုံခြုံမှု (Psychological Safety): စီမံကိန်းမှာ အဆင်မပြေတာ၊ အကြံပြုချင်တာကို ပြောပြရင် အပြစ်ပေးခံရမှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ယုံကြည်လာမယ်။ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု: တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် အပြစ်တင်မနေတော့ဘဲ ပန်းတိုင်တစ်ခုတည်းကိုပဲ အာရုံစိုက်ပြီး အလုပ်လုပ်လာ ကြမယ်။

            ဒုတိယ အချက်ကတော့ စီမံကိန်းမန်နေဂျာ (PM) ရဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခေါင်းဆောင်မှု ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ယနေ့ခေတ် PM တွေဟာ စက်ယန္တရားကို ထိန်းချုပ်နေတဲ့သူတွေ မဟုတ်ဘဲ၊ ခေါင်းဆောင် (Leader) တစ်ယောက်အနေနဲ့ ရပ်တည်နေရပါတယ်။ Technical Skill တွေက "ဘာလုပ်ရမယ်" ဆိုတာကို ပြောပြပေမဲ့၊ EI က "ဘယ်လိုလုပ်ရမယ်" ဆိုတာကို လမ်းညွှန်ပေးပါတယ်။

            ပဋိပက္ခကို ကိုင်တွယ်ခြင်း (Conflict Resolution): စီမံကိန်းအဖွဲ့တိုင်းမှာ "မုန်တိုင်းထန်တဲ့ အဆင့်" (Storming Phase) ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ အဲဒီလို အခြေအနေမျိုးမှာ EI မြင့်မားတဲ့ PM က ဒေါသမပါဘဲ စာနာစိတ် နဲ့ ဝင်ရောက်ဖြေရှင်းပေးရင်၊ ပြဿနာဟာ ဆက်ဆံရေး မပျက်ဘဲ ဖြေရှင်းပြီးသား ဖြစ်သွားပြီး အဖွဲ့ဟာ "အကောင်းဆုံး စွမ်းဆောင်ရည် အဆင့်" (Performing Phase) ကို ပိုမြန်မြန် ရောက်ရှိနိုင်ပါတယ်။

            ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ ခေါင်းဆောင်မှု (Ethical Leadership): PMI က သတ်မှတ်ထားတဲ့ တာဝန်ယူမှု၊ လေးစားမှု၊ တရားမျှတမှုနဲ့ ရိုးသားမှု ဆိုတဲ့ အခြေခံတန်ဖိုး (၄) ခုကို PM က နေ့စဉ်နဲ့အမျှ ထင်ဟပ်အောင် လုပ်ဆောင်နေတာဟာ စီမံကိန်းရဲ့ အုပ်ချုပ်မှု (Project Governance) ကို မြှင့်တင်ပေးပါတယ်။ ကိုယ်ကျင့်တရားပျက်ယွင်းတဲ့ လမ်းမှားတွေကို ရှောင်ရှားနိုင်ဖို့ EI က ကာကွယ်ပေးထားပါတယ်။

            နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ပြောရရင်တော့ စီမံကိန်း အောင်မြင်စေချင်တယ်ဆိုရင် စည်းမျဉ်းစာအုပ်တွေ ရေးဆွဲရုံနဲ့ မပြီးပါဘူး။ စိတ်ဓာတ်ခွန်အားနဲ့ ပြည့်ဝတဲ့ ယဉ်ကျေးမှု (Culture of Character) ကို ဖန်တီးရပါမယ်။ PM တွေနဲ့ အဖွဲ့ဝင်တွေ အနေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ခံစားမှု ဉာဏ်ရည်ကို မြှင့်တင်ပြီး၊ ရိုးသားမှု နဲ့ စာနာစိတ် တို့ကို လက်ကိုင်ထားမယ်ဆိုရင်၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဆိုတာ အတင်းအကျပ် လုပ်ရတာမျိုးမဟုတ်ဘဲ၊ စီမံကိန်းရဲ့ အကောင်းဆုံး ရလဒ်ဖြစ်လာမှာပါ။

            နောက်ဆုံးမှာတော့ အောင်မြင်မှုရဲ့ အဓိက သော့ချက်ဟာ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ဉာဏ်ရည်တစ်ခုတည်းမှာ မဟုတ်ဘဲ၊ ကျွန်တော်တို့ အချင်းချင်း ဘယ်လိုဆက်ဆံပေါင်းသင်းတယ်ဆိုတဲ့ ကျင့်ဝတ်သိက္ခာနဲ့ စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ ဉာဏ်ပညာမှာပဲ တည်ရှိနေပါတယ်လို့ ပြောရင်းနဲ့ အဆုံးသတ်လိုက်ပါတယ်။

Dr. La Wynn Sandi
Associate Professor, Strategy First Int'l College
B.C.Sc, B.C.Sc. (Hons), M.C.Sc., Ph.D (IT)